21. TÂY BAN NHA ( SPAIN )

VƯƠNG QUỐC TÂY BAN NHA

Diện tích : 504.782 km – Dân số : 40.450.000 ( 2007 ) – Thủ đô : Madrid

MAP TAY BAN NHA copy

I. QUỐC GIA Ở VÙNG CAO NGUYÊN CỦA BÁN ĐẢO IBERIA

Khi nghĩ về Tây Ban Nha, có lẽ bạn sẽ nghĩ đến nhiều điều. Có thể bạn sẽ nghĩ đến Chirstopher Columbus, người đã theo lệnh vua và nữ hoàng Tây Ban Nha du hành bằng thuyền khám phá Tân Thế Giới. Và có lẽ bạn cũng sẽ nghĩ đến các trận đấu bò, một môn thể thao được ưa thích ở Tây Ban Nha.

1. Núi bao bọc phần lớn các rìa của Tây Ban Nha

1

Bán đảo Iberia

Trên bản đồ ta thấy hai nước Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha chiếm hoàn toàn bán đảo lớn Iberia. Bán đảo này nhô về phía tây nam châu Âu, giữa Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải. Ở eo Gibraltar, nó gần chạm với châu Phi. Phía bắc Tây Ban Nha được bao bọc bởi vịnh Biscay, Pháp, Andorra. Phía đông và nam là Địa Trung Hải, Đại Tây Dương, phía tây là Bồ Đào Nha.

Một dãy núi cao ngăn cách Tây Ban Nha và Pháp. Đó là dãy Pyrenees. Dãy Pyrenees trải từ vịnh Biscay ở Đại Tây Dương tới mũi Creus ở Địa Trung Hải, dài 430km. Đỉnh cao nhất là Anteto 3404m, nằm ở phía bắc Aragon. Ngoài ra còn các đỉnh cao khác Pico Posets 3.375m, Perdido 3.355 m.

1280px-Aneto

Vùng núi Pyrenees với đỉnh Aneto phủ băng tuyết quanh năm.

Không giống như dãy núi Alps của miền Bắc Italy, Pyrenees không có nhiều đèo nên khó vượt qua. Dãy núi này là một trở ngại thiên nhiên đối với các cuộc du hành bằng đường bộ hàng thế kỷ. Thậm chí ngày hôm nay con đường dễ nhất băng ngang qua đất liền là đi vòng ở vùng cuối cùng của dãy núi gần Địa Trung Hải hay đi dọc vịnh Biscay.

Ngoài dãy Pyrenees, ở phía bắc có dãy Cantabrian lan về phía tây, được xem như là một phần của Pyrenees.

Sierra Nevada desde el refugio de El Hornillo

Rặng Sierra Nevada

Phía đông nam Tây Ban Nha, thuộc vùng Andalusia là Sierra Nevada, với đỉnh Mulhacén cao 3482m. Rặng  Sierra Nevada ở California được đặt theo tên của rặng núi này, nó có nghĩa là “Núi tuyết”.

Sierra Nevada hấp dẫn nhiều du khách do các đỉnh núi cao của nó thích hợp cho việc trượt tuyết, và các vùng khí hậu ấm áp tràn ngập ánh nắng dọc Địa Trung Hải. Ngay chân đồi là thành phố Granada, xa hơn một chút là thành phố MálagaAlmeria là những thành phố nổi tiếng về du lịch.

Giữa Cantabrian ở phía bắc và Sierra Nevada ở phía nam là vài rặng núi khác. Trung tâm Tây Ban Nha chủ yếu là cao nguyên. Vùng cao nguyên này gọi là Meseta, nằm ở độ cao từ 600 – 1500m so với mực nước biển. Cao nguyên có bề mặt bằng phẳng được phân chia thành hai phần bắc và nam bởi các rặng núi Sierra de Guadarrama, Sierra de Gredos, Montes de Toledo. Giữa các dãy núi là các thung lũng hẹp và các dòng suối chảy xiết.

2. Tây Ban Nha có nhiều kiểu khí hậu khác nhau

Tây Ban Nha rất rộng lớn và có vài kiểu khí hậu khác nhau. Miền Tây Bắc của Tây Ban Nha có khí hậu hải dương ấm áp, mưa nhiều. Nơi đây gió ẩm từ Đại Tây Dương và vịnh Biscay mang đến vùng đồi núi này lượng mưa khoảng 1000 – 1500 mm / năm. Phía nam và phía đông có khí hậu địa trung hải, có mưa mùa đông và khô khan vào mùa hè. Các miền núi Pyrenees, Cantabrian, Sierra Nevada và vài miền núi nhỏ khác có khí hậu miền núi. Nơi đây nhiệt độ thay đổi theo độ cao, và điều kiện mưa, tuyết thay đổi theo hướng gió chiếm ưu thế. Giống như các vùng khác ở châu Âu, các sườn núi hướng về phía nam nhiều nắng và ấm áp hơn các sườn hướng về phía bắc. Vùng cao nguyên Meseta có khí hậu bán hoang mạc. Mưa rất ít, khí hậu khô khan. Thậm chí các dòng sông có nguồn từ núi đổ xuống, sau một khoảng thời gian dài không mưa, chúng chỉ còn là những dòng nước nhỏ.

3. Sông ngòi

1280px-The Ebro River in Zaragoza

Sông Ebro chảy qua thành phố Zaragoza

Trên bản đồ, bạn có thể trông thấy một vài con sông chảy từ cao nguyên Meseta xuống. Sông Ebro dài 910 km, sông Guadalquivir dài 800 km, sông Tagus dài 1038 km và sông Douro dài 897km. Ơ gần cửa sông, thung lũng của chúng thường mở rộng thành đồng bằng. Ngoại trừ những vùng đất thấp của các con sông này và vài mảnh đất dọc bờ biển, Tây Ban Nha có vài đồng bằng.

Aerial view of Arija and the Ebro dam

Quang cảnh vùng Arija nhìn từ trên không và đập trên sông Ebro

Sông Ebro là sông dài nhất ở Tây Ban Nha (910km), bắt nguồn từ dãy Cantabria. Sông chảy theo hướng đông nam hình thành châu thổ Tarragona ven Địa Trung Hải.

Sông Ebro có lưu lượng lớn hơn bất kỳ con sông nào khác ở Tây Ban Nha, và lưu vực của nó rộng 85.500km2. Do sông chảy từ các rặng núi ven biển xuống qua nhiều hẽm núi hẹp và sâu nên sự giao thông trên sông chỉ thuận tiện từ châu thổ của thành phố Tortosa ngược dòng 25km.

1280px-song ebro o Aragon

Sông Ebro chảy qua đồng bằng Aragon

Sông Ebro có hơn 200 phụ lưu, phụ lưu lớn nhất được sử dụng để làm thủy điện và