8. PHÁP ( FRANCE)

CỘNG HÒA PHÁP

Diện tích : 551. 000 km2 Dân số : 61.100.000 người ( 2007 ) Thủ đô : Paris

PHAP MAP

PHÁP LÀ MỘT QUỐC GIA GIỮA HAI BIỂN

Pháp là một quốc gia lớn nhất Tây Âu, diện tích gấp đôi nước Anh, không kể đến những vùng đất sở hữu ở nhiều nơi khác trên thế giới. Về phía đông bắc Pháp giáp Bỉ, Luxemburg ; đông giáp Đức, Thụy sĩ và Ý ; phía nam giáp Tây Ban Nha, Andorra ; đông nam giáp Công quốc Monaco .
Pháp có hai bờ biển dài. Vùng biên giới phía đông nam nước Pháp giáp Địa Trung Hải, trong khi phía tây và phía tây bắc hướng về vịnh Biscay, Đại Tây Dương và eo biển Anh. Điều này cho biết Pháp có khí hậu hải dương.

I. PHÁP ĐƯỢC THIÊN NHIÊN ƯU ĐÃI VỀ NHIỀU MẶT

1/ Pháp có nhiều dạng địa hình khác nhau.

PHAP 4

Bản đồ địa hình nước Pháp

Nếu bạn kẻ một đường tưởng tượng nối Biarritz ở tây nam và Luxemburg ở đông bắc bạn sẽ thấy về phía bắc và phía tây của đường này địa hình nổi bật là đồng bằng rộng, đồi thấp, và cao nguyên thấp. Về phía nam và đông của đường này là cao nguyên cao, núi cao như Mont Blanc, đỉnh cao nhất của châu Âu ( ngoại trừ dãy núi Caucasus ). Nối liền hai dạng địa hình này đồng thời cung cấp sự giao thông dễ dàng với các vùng khác của châu Âu gồm vài thung lũng rộng và các đèo, như đèo Belfort, thung lũng sông Saone, thượng nguồn thung lũng sông Rhône, nối nhau thành hành lang Rhône – Saône phía nam Lyon, và các đèo ở Carcassonne và Toulouse.

Pháp đôi khi được miêu tả là châu Âu thu nhỏ vì có ba loại địa hình chính giống châu Âu : vùng bồn địa trầm tích và vùng đất thấp ; khối núi già hình thành vào giai đoạn Hercynia bị bào mòn ; khối núi cánh cung trẻ.

Vùng bồn địa chính là đồng bằng Paris, là một vùng trũng rộng lớn bao phủ 100.000 km2 bao gồm cả hai lớp đá trầm tích cứng và mềm xếp xen kẽ tạo nên các dạng địa hình khác nhau. Bao bọc đồng bằng Paris về phía tây là bán đảo Normandy và Brittany. Địa hình bờ biển Normandy nổi bật là các mũi đá vôi, trong khi bờ biển Brittany bị cắt xẻ hình răng cưa nơi đó các thung lũng sâu ăn lan ra biển. Đồng bằng Aquitaine nhỏ hơn, cũng bao gồm đá trầm tích, nằm ở phía tây nam của đồng bằng Paris. Ngoài ra là một số đồng bằng nhỏ hẹp chạy theo hướng bắc nam , bao gồm đồng bằng Alsace phía tây sông Rhine và hành lang Rhône – Saône, và các đồng bằng duyên hải, bao gồm đồng bằng Languedoc dọc bờ Địa Trung Hải. Các đồng bằng này đều là vùng đất màu mỡ nhiều phù sa thích hợp cho nông nghiệp.

Các khối núi cổ được thành vào giai đoạn tạo núi Hercynia còn sót lại, bị bào mòn, sau đó được nâng lên vào kỷ Đệ tam ( Cách đây 65 cho tới 2 triệu năm). Các khối núi chính là Armonica Massif, Massif Central, núi Voges và Ardennes. Armonica Massif nằm ở phía tây bắc Pháp, gồm chủ yếu là các cao nguyên thấp. Massif Central nằm ở trung nam nước Pháp giữa hành lang Rhône – Saône và đồng bằng Aquitaine, gồm các cao nguyên nhô cao hơn 1000m. Núi Auvergne nhô lên từ cao nguyên của Massif Central có nguồn gốc là núi lửa. Núi Voges nằm ở phía đông nước Pháp giữa đồng bằng Paris và đồng bằng Alsace, cao hơn 1200m. Một phần nhỏ của dãy Ardennes nằm ở Pháp ( phần lớn hơn nằm ở Bỉ và Luxembourg ). Lớp đất ở vùng núi già Hercynia thường mỏng và phát triển trên đá granit và đá kết.

DIA HINH PHAPHai dãy núi chính hình thành biên giới của Pháp là Pyrenees biên giới với Tây Ban Nha và Alps biên giới với Italy. Dãy Pyrenees rất khó vượt qua do độ cao của nó _ vài đỉnh cao trên 3000m hầu như không có đèo thấp. Dãy núi Alps ở Pháp cao lởm chởm trung bình 3500m. Tuy nhiên không giống Pyrenees dãy núi Alps bị gián đoạn bởi vài thung lũng sông quan trọng bao gồm thung lũng sông Rhône, Isère, và Durance cung cấp lối vào Thụy Sĩ, Italy. Dãy Jura ở biên giới Thụy Sĩ thấp và ít ghồ ghề như dãy núi Alps.

Để dễ học hơn Pháp chúng ta có thể chia Pháp ra làm bảy miền địa hình khác nhau : đồng bằng Paris, các bán đảo Pháp, núi và cao nguyên Trung tâm, đồng bằng Aquitaine, miền Địa Trung Hải, hành lang Rhône – Saone, miền núi Biên giới.

2/ Khí hậu Pháp khá đa dạng.

Nước Pháp có khí hậu ôn hoà và được phân thành 3 vùng khí hậu rõ rệt : Vùng Tây và Tây Bắc chịu ảnh hưởng khí hậu ôn đới hải dương mùa đông dịu, mùa hè mát và có lượng mưa đáng kể ; Vùng cao nguyên Trung tâm và miền núi phía đông có khí hậu ôn đới lục địa mùa đông rét, mùa hè nóng ; Vùng ven biển Địa Trung Hải có khí hậu cận nhiệt : mùa đông ôn hoà có mưa, mùa hè nóng và khô. Nhờ khí hậu ôn hoà nên thực động vật phát triển phong phú và có nhiều phong cảnh đẹp.

3/ Hệ thống sông ngòi dày đặc ở Pháp

seine1

Những chiếc cầu nối hai bờ sông Seine, Paris

Sông ngòi ở Pháp dày đặc nhưng mỗi con sông có một đặc điểm riêng. Sông Seine dài 775 km là con sông êm đềm và là tuyến đường thủy quan trọng. Sông Loire dài 1.000 km có lưu lượng dồi dào nhưng thủy chế thất thường. Sông Garonne dài 525 km thường sinh ra lũ lụt. Sông Rhône chảy trong nước Pháp chỉ có 520 km, trên sông này có nhiều kè, đập và nhà máy thủy điện. Sông Rhine, đoạn chảy dọc biên giới Pháp – Đức chỉ dài 195 km .
Ngoài ra nước Pháp còn có nhiều hệ thống kênh đào chằng chịt nối các sông và các kênh đào với nhau. Gần như hơn 200 sông suối của toàn nước Pháp đều là những tuyến đường thủy quan trọng có ý nghĩa trong việc vận chuyển hành khách và hàng hoá trong quốc nội cũng như quốc tế.

song rhone

Sông Rhône, sông chính của nước Pháp nối liền Lyon và Marseille

4/ Pháp có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú.

Rừng chiếm 26,7% diện tích cả nước. Do khí hậu ôn hoà, mưa nhiều, có nhiều độ cao khác nhau đã tạo môi trường sống cho nhiều loài thực vật và động vật. Cảnh quan của rừng thay đổi theo các đai cao. Dưới đới băng tuyết vĩnh viễn ở vùng núi cao, cây không thể mọc được là đồng cỏ miền núi. Nơi đây suốt mùa hè là nơi bò và cừu gặm cỏ. Bên dưới các sườn núi thấp hơn cảnh quan thay đổi từ rừng lá kim như thông, linh sam, vân sam chuyển sang rừng hỗn hợp và rừng lá rộng như sồi, dẻ, thông. Rừng bao phủ các vùng núi là nguồn cung cấp nguyên liệu làm giấy và gỗ và xây dựng. Ở các thung lũng rộng giữa các dãy núi được sử dụng cho nông nghiệp. Ở các thung lũng thấp và ấm áp này người ta cũng trồng một loại cỏ phơi khô cho bò sữa.

rung la kim tren suon nui alps

Rừng lá kim trên sườn núi Alps

Sự tàn phá rừng dẫn tới sự giới hạn sâu sắc các loài động vật. Nai đỏ, hoẵng bị săn bắn mạnh, heo rừng chỉ còn tồn tại ở tận các khu rừng sâu. Miền núi Alps và Pyreneés người ta ít gặp các loài sơn dương. Trong số các loài nhỏ hơn còn tồn tại ở rừng là nhím, chồn, marmot, và chồn marten. Các loài gây nguy hiểm là hải ly, rái cá, con lửng. Gấu nâu, linh miêu còn rất ít. Các loài chim di cư như vịt, ngỗng ,chim hét thường trải qua mùa đông ở Pháp. Vùng Địa Trung Hải là nơi cư trú của nhiều loài cực kỳ chim đẹp như chim hồng hạc, chim trảo, diệc bạch, diệc và con cà kheo. Loài bò sát thường ít và chỉ có loài bò sát có độc ở Pháp như rắn vipe.

CHIM DIEC

Diệc bạch vùng Địa Trung Hải

Than đá nhiều (trữ lượng 10 – 12 tỉ tấn) tuy nhiên than của Pháp không phải là than cốc – một loại than cần thiết để luyện sắt thép. Do đó Pháp phải nhập than từ nước láng giềng là Đức. Đức đặc biệt dư thừa than cốc với các mỏ than gần sông Rhine. Từ lâu Đức là bạn hàng thân thiết của Pháp. Than Đức có thể di chuyển dễ dàng với cước phí rẻ tới Pháp bằng các kênh đào và sà lan trên sông. Pháp may mắn có mỏ quặng sắt Lorraine nằm ở phía bắc gần thành phố Nancy. Quặng sắt của Lorraine không đặc biệt tốt nhưng nhiều và dể khai thác. Mỏ sắt này lại nằm gần mỏ than. Đây là thuận lợi lớn để Pháp phát triển ngành công nghiệp nặng. Ngoài quặng sắt còn có đồng, bôxít, tungstein, dầu mỏ và khí đốt. Pháp còn có nguồn thủy năng của các con sông và thủy triều lớn. Tất cả các yếu tố thiên nhiên trên đã tạo điều kiện thuận lợi cho Cộng hoà Pháp trong phát triển kinh tế.

Cả đồng bằng Paris và đồng bằng Aquitaine đất đai màu mỡ bắt nguồn từ đá vôi và trầm tích hoàng thổ tạo thành vùng nông nghiệp trù phú từ thời xưa. Các đồng bằng nhỏ như Alsace thuộc thung lũng sông Rhône và Languedoc dọc Địa Trung hải cũng là đồng bằng màu mỡ.

Vùng núi Armonican Massif ở tây bắc tuy không cao bằng Massif Central, nhưng bị cắt sẻ sâu bởi các thung lũng của các con suối và khá ít đất bằng phẳng. Sườn núi dốc và đất đai nghèo nàn đã hạn chế nông nghiệp của vùng. Tuy nhiên vùng núi Voges và Ardennes ở đông bắc là nơi các đồi tròn còn phủ rừng cây.

7938037906_c63420d720_z voges montain

Rừng lá kim ở sườn núi Voges

Trong hàng thế kỷ Pháp kiêu hãnh về sự tinh tế của nền văn hoá của họ, vẽ đẹp của ngôn ngữ, và những thành tựu về văn học, mỹ thuật, và khoa học. Nông dân và công nhân Pháp nổi tiếng về kỹ nghệ và kỹ năng. Các kỹ sư Pháp đã thiết kế và xây dựng những cây cầu, đập nước, kênh đào ở khắp mọi miền trên thế giới. Họ đã xây dựng đường ray xe lửa chạy hơn 240 km / giờ. Khả năng sáng tạo và tinh thần độc lập mà dân tộc Pháp biểu lộ trong việc sử dụng các nguồn tài nguyên đã giúp Pháp trở thành một quốc gia quan trọng.

II. CÁC MIỀN ĐỊA HÌNH PHÁP

1. ĐỒNG BẰNG PARIS : Vùng giàu nhất của Pháp

amazing_photos_of_île_de_la_cité

” Ile de la cité”, cù lao của sông Seine

Đồng bằng Paris là một đồng bằng rộng lớn màu mỡ, nằm ở phía bắc nước Pháp. Nó mang tên thành phố Paris, nằm gần trung tâm đồng bằng này. Về phía tây bắc đồng bằng lan đến eo biển Anh, và nối liền với miền Tây Bỉ. Phần lớn Paris bị bao quanh bởi vùng cao nguyên thấp. Vùng cao nguyên này tạo cho vùng đồng bằng rộng lớn phía bắc nước Pháp có hình dáng như vùng lòng chảo nông trên bản đồ.

Nhiều đèo thấp giúp ta có thể du hành từ đồng bằng Paris tới các miền còn lại của nước Pháp dễ dàng. Các kênh đào đã được đào xuyên qua các đèo này nối các con sông ở đồng bằng Paris với các con sông ở miền khác. Đường bộ, đường xe lửa cũng vượt qua các đèo nữa. Khắp đồng bằng Paris là màng lưới đường bộ, đường xe lửa và kênh đào. Màng lưới này dẫn đến mọi miền của nước Pháp, và tập trung vào thành phố Paris giống như nan hoa của bánh xe tập trung ở trung tâm. Vì vậy Paris được xem là trung tâm của nước Pháp. Không những Paris là đầu mối giao thông, nó còn là thủ đô và thành phố lớn nhất nước Pháp. Người Pháp hướng về Paris và hãnh diện về thành phố của họ như là trung tâm của đời sống và văn hoá Pháp. Có lẽ bạn nên ngắm nhìn thành phố trước khi nhìn xa về đồng bằng Paris.

Paris : Thủ đô và thành phố lớn của Pháp

Paris-Notre-Dame-river-france-XL

Nhà thờ Đức bà bên sông Seine

Paris là thủ đô của nước Pháp, và cũng là trung tâm hành chính của miền Ile -de- France, miền này bao gồm Paris và các khu vực ngoại ô chung quanh. Vùng nội ô Paris có dân số ước tính 2.153. 600 người (2005). Nếu tính cả khu vực ngoại ô và những thành phố vệ tinh đô thị Paris có dân số ước tính 11.491.000 người (năm 2005 ).

Paris mệnh danh là “Thủ đô ánh sáng”, là địa điểm du lịch chính trong nhiều thế kỷ. Hàng triệu du khách thăm viếng Paris mỗi năm. Nhiều người nước ngoài đã tới học ở các trường mỹ thuật Paris, hay tham dự một trong các ngành của Đại học Paris, cũng như Đại học Sorbonne nổi tiếng trên thế giới. Nhiều người Mĩ sống ở Paris trong khi họ viết sách hay soạn nhạc. Người khác bị lôi cuốn tới Paris vì nó là trung tâm thời trang phụ nữ. Nhà soạn nhạc Mĩ nổi tiếng George Gershwin đã viết bản nhạc “Người Mĩ ở Paris” để ghi lại tình cảm của người Mĩ lần đầu tiên thăm viếng thành phố.

Cách đây trên hai ngàn năm Paris là một làng nhỏ trên cù lao của sông Seine. Cù lao này được gọi là “Ile de la cité”. Trên nó là nhà thờ Đức Bà nổi tiếng ( Cathedral of the Notre Dame). Qua một thời gian cái làng nhỏ trên cù lao trở nên trung tâm thương mại quan trọng và phát triển lan ra bên ngoài dọc theo hai bờ của con sông Seine.

4.keindahan-menara-eiffel.1

Tháp Eiffel, Paris

Một trong những nơi tốt nhất mà từ đó có thể quan sát thành phố Paris là cái nền cao của tháp Eiffel. Tháp Eiffel là biểu tượng nổi tiếng của Paris. Cái tháp có sườn bằng sắt này được xây dựng bởi kỹ sư Alexandre Gustave Eiffel vào năm 1889. Trong một thời gian dài nó là kiến trúc cao nhất thế giới 300m (không kể 24m ăng ten truyền hình trên đỉnh ) và duy trì địa vị này mãi cho tới năm 1930. Từ đỉnh của nó bạn có thể nhìn xa tận vùng nông thôn xung quanh đồng bằng Paris. Tháp được sử dụng làm trạm khí tượng, tháp tivi và radio.

khai hoang mon paris

Khải Hoàn Môn hoàn thành năm 1836 để kỷ niệm chiến thắng của Napoleon

Từ tháp Eiffel trông về phía bờ bắc sông Seine là Khải Hoàn Môn ( Arc de Triomphe). Khải Hoàn Môn Paris cao 50m rộng 45m, hoàn thành năm 1836 để kỷ niệm chiến thắng của Napoleon, ngày nay nó là cổng lớn thứ hai trên thế giới ( sau Khải Hoàn Môn của Bắc Triều Tiên xây dựng năm 1982 kỷ niệm sinh nhật thứ 70 của Kim Il Sung ). Một ngọn lửa luôn được thắp sáng dưới cái cổng nơi Chiến sĩ vô danh Pháp trong Chiến tranh thế giới thứ nhất được chôn cất. Từ Khải Hoàn Môn mười hai con đường hướng ra mọi phía.

1280px-Champs-Élysées_from_the_Arc_de_Triomphe

Đại lộ Champs Élysées là đại lộ rộng có trồng cây hai bên

Một trong số mười hai con đường từ Khải Hoàn Môn là Champs Elysées. Champs Élysées là đại lộ rộng có trồng cây hai bên. Dọc đại lộ là rạp hát, quán cà phê và các cửa hàng sang trọng. Các du khách quan trọng thường tản bộ ở đại lộ này. Từ Khải Hoàn Môn đại lộ Champs Élysees dẫn tới Lâu đài Concorde (Place de La Concorde). Gần Lâu đài Concorde là Điện Louvre. Điện Louvre là một trong những viện bảo tàng và phòng trưng bày mỹ thuật rộng lớn và nổi tiếng nhất thế giới. Bên trong kiến trúc khổng lồ này là các bảo tàng vô giá như bức tranh của Leonardo da Vinci, bức “Mona Lisa”, bức tượng cổ Hy Lạp “ Thần chiến thắng có cánh” và “Vệ nữ Milo”.

Paris là một trong những thành phố lớn trên thế giới và giống như các thành phố lớn khác trên thế giới như New York và London, Paris là trung tâm tài chính và thương mại lớn nhất châu Âu ( bên cạnh Luân Đôn ), có hơn 30% các văn phòng của Pháp và hơn 40% trụ sở của các công ty, với khu thương mại lớn nhất châu Âu, La Défense , và sở giao dịch chứng khoáng lớn thứ hai ở châu Âu, Euronext .

nghe nhan paris

Nghệ nhân Paris

Giống như London và New York nhiều xí nghiệp ở Paris lắp ráp xe hơi, đồ đạc, tivi, điện thoại, chế biến thực phẩm, in ấn. Tuy nhiên Paris nổi tiếng về hàng xa xỉ được làm cẩn thận bởi các nghệ nhân khéo léo ở các phân xưởng nhỏ. Đây là sự thật về thời trang của Paris. Áo đầm phụ nữ đắt tiền, nón, ví được làm ở các cửa hàng nhỏ nổi tiếng. Thảm, nước hoa, hoa giả cũng là sản phẩm tiêu biểu của Paris.

thoi trang paris

Áo đầm phụ nữ đắt tiền, nón, ví được làm ở các cửa hàng nhỏ nổi tiếng của Paris

Nhiều người ở Paris sống như dân chúng ở thành phố khác đã sống. Vào buổi sáng giao thông tấp nập bùng lên khi người ta đi làm ở xí nghiệp và văn phòng. Buổi trưa, nhiều người ăn trưa ở quán cà phê bên đường. Vào buổi tối sự vội vã khác mở ra và người ta vội vã về nhà. Paris sau buổi tối vẫn còn sống động những hoạt động. Du khách và dân Paris đi tới rạp hát và câu lạc bộ đêm để giải trí tận đến đêm khuya. Paris sau buổi tối nổi tiếng là thành phố phóng đãng nhất thế giới.

Xa về phía các ngoại ô của thành phố Paris là những cánh đồng, vườn cây ăn trái, vườn hoa, đồng cỏ. Chia cắt các cánh đồng là những hàng rào dầy và hàng dầy cây cối. Và xuyên qua các miền nông thôn là nhiều con đường hẹp, được bao bọc bởi hàng cây cao đẹp, hàng trăm vùng nông nghiệp trù phú xuất hiện rải rác khắp đồng bằng Paris. Không giống như các nông dân Mĩ, nông dân Pháp ra ngoài làm việc trên các cánh đồng vào ban ngày và trở về nhà họ ở vào ban đêm. Và cũng thường đất mà họ canh tác không phải là tất cả đều nằm trên cùng một mảnh. Mỗi người nông dân có thể làm dăm ba mảnh khác nhau, nằm ở những hướng và khoảng cách khác nhau tính từ nhà họ. Tuy nhiên ở những vùng quanh Paris cánh đồng thường lớn hơn và nông trại thường ở trên cánh đồng. Ở đây nông trại sử dụng máy móc hiện đại và nông nghiệp rất phát triển. Lúa mì là vụ mùa quan trọng nhất ở đồng bằng Paris vì nơi đây có khí hậu ấm áp về mùa đông.

nong thon nhin tu doi burgundy

Vùng nông thôn với hàng rào dày và hàng dày cây cối nhìn từ đồi Vézelay. Vézelay là một xã trong tỉnh Yonne, thuộc vùng hành chính Bourgogne của nước Pháp.

Khí hậu hải dương ven biển phía tây của đồng bằng Paris cũng rất tuyệt vời đối với cây ăn trái và rau quả đồng thời tạo nên những đồng cỏ tốt nhất thích hợp cho việc chăn nuôi bò sữa. Ngoài bò sữa, đa số nông trại ở đồng bằng Paris nuôi ngựa heo, cừu và gia cầm. Ngựa giống Percheron xuất phát từ vùng này. Percheron là ngựa làm việc khỏe. Nó có thể kéo những cổ xe nặng, các wagons và những cái cày lớn dễ dàng.

Khi chúng ta nghĩ đến sự dồi dào phong phú của lúa mì, rau, trái cây, gà, vịt, sản phẩm sữa, củ cải đường sản xuất ở đồng bằng Paris, chúng ta cũng có thể bắt đầu nhận ra rằng tại sao nông dân Pháp giàu có. Chúng ta cũng có thể đánh giá tại sao Pháp không dựa nhiều vào các nước khác về thực phẩm.

Khu công nghiệp và các cảng tấp nập phục vụ cho đồng bằng Paris

1280px-Rue_Faidherbe_lors_de_la_Braderie_de_Lille_2005

Khu mua sắm tấp nập của thành phố Lille.

Ở rìa phía bắc và phía tây của đồng bằng Paris là hai khu công nghiệp quan trọng nhất : Lille và Rouen. Lưu ý trên bản đồ rằng Lille gần với biên giới Bỉ, và cũng lưu ý rằng Rouen nằm trên cùng con sông với Paris – sông Sein.

Lille là thành phố công nghiệp nằm bên sông Deule, gần biên giới Bỉ và là trung tâm hành chánh của vùng Nord-Pas-de-Calais. Lille có dân số 226.800 người (2005).

Từ thế kỷ XIX Lille đã trở thành trung tâm công nghiệp thịnh vượng của Pháp, nổi tiếng là công nghiệp dệt giống như Manchester của Anh. Mỏ than gần Lille đã cung cấp năng lượng cho các nhà máy dệt vải. Các công nhân của cả Lille và Rouen đã chứng minh kỹ năng vượt bậc của mình qua việc phát triển và sử dụng máy dệt và máy xe chỉ phức hợp. Các ngành công nghiệp khác của Lille bao gồm luyện kim, hoá chất, cơ khí.

Trong hai thế chiến Lille bị Đức tàn phá nghiêm trọng. Ngày nay Lille đã làm nhiều du khách ngạc nhiên vì kiến trúc đồ sộ của nó, đường phố ngoằn ngoèo của các khu phố cổ được phục hồi một cách trang nhã, các khu vực thương mại phồn thịnh đầy sức sống, các khu nhà ở hình khối, trường đại học rộng lớn, và quan điểm đúng đắn về văn hoá phản ảnh qua âm nhạc và mỹ thuật và một số viện bảo tàng đồ sộ.

Lille còn là nơi giao nhau quan trọng của đường xe lửa tốc độ cao ở châu Âu, xe lửa Eurostar ngừng lại ở ga Eurolille. Lille còn là cảng sông lớn thứ ba của Pháp sau Paris và Strasbourg. Sông Deule nối Bắc Âu qua sông Scarpe và sông Escaut (sông Scheldt) qua Bỉ và Hà Lan, và trên bình diện quốc tế qua sông Lys tới Dunkir và Calais.

Rouen nằm ở phía tây bắc nước Pháp bên bờ sông Sein và thuộc vùng Upper Normandy, dân số toàn vùng là 1.810.000 người ( 2005). Rouen phục vụ như cảng chính cho Paris trong việc chuyên chở hàng hoá bằng thuyền bao gồm dầu mỏ, than phốt phát, sản phẩm gỗ và rượu vang cũng như hàng công nghiệp của Paris. Sản phẩm công nghiệp của Rouen gồm vải, hoá chất, xà phòng, rượu brandy, giấy, và thực phẩm chế biến. Ngành công nghiệp sửa chữa tàu và lọc dầu cũng đặc biệt quan trọng. Bất chấp sự tàn phá của Chiến tranh thế giới thứ hai thành phố vẫn bảo tồn được các di tích quá khứ, các di sản lịch sử, kiến trúc, và điều này đã khiến Rouen trở thành trung tâm du lịch.

Phục vụ trực tiếp cho khu công nghiệp và các vùng khác của đồng bằng Paris là các cảng Le Havre, Dunkirk, Calais và cảng sông Rouen. Những cảng này may mắn nằm dọc các con đường thương mại tấp nập Bắc Đại Tây Dương. Các tàu chở hàng và tàu thủy chở hành khách lớn vượt đại dương từ nhiều vùng khác nhau trên thế giới đã mang hàng hoá và hành khách tới các cảng này, đặc biệt là cảng Le Havre và Rouen. Nơi đây hàng hoá có thể được chuyển qua các xe lửa, xe tải và sà lan.

Le Havre, nằm trên cửa sông Seine là cảng quan trọng nhất dọc bờ tây của nước Pháp. Các tàu chuyên chở hành khách lớn vào cảng Le Havre và nhiều tàu chở hàng cũng di chuyển qua cảng này, đặc biệt là những sản phẩm nhiệt đới như cà phê và vải.

Cảng Calais và Dunkirk là cảng tương đối nhỏ, nhưng chúng buôn bán nhiều với Anh. Vị trí của chúng gần với nơi hẹp nhất của eo biển Anh, giúp giải thích tầm quan trọng của các cảng này. Dịch vụ chuyên chở hành khách chính giữa London và Paris, điều hành qua cảng Calais. Hàng hóa được điều hành qua cảng Dunkirk.

Với cảng tốt, khu công nghiệp quan trọng và mạng lưới chuyên chở tuyệt vời, đồng bằng Paris là trung tâm thương mại của Pháp. Với đồng bằng trù phú, đất đai màu mỡ và thời tiết thích hợp, đồng bằng Paris cũng là vùng nông nghiệp chính của nước Pháp, khi ta đặt những điều này lại với nhau, ta dễ hiểu rằng tại sao đồng bằng Paris dẫn đầu tất cả các miền khác về dân số.

2. BÁN ĐẢO PHÁP

mui da voi normandy

Mũi đá vôi ở Côte dAlbât ,Normandy

Bao bọc đồng bằng Paris ở phía tây là miền đồi của bán đảo Pháp. Trên bản đồ bạn thấy có 2 bán đảo. Bán đảo lớn là Brittany, bán đảo nhỏ hơn là Normandy. Vùng bán đảo Pháp là vùng có dân số ít và vài thành phố lớn. Các thành phố chính của Normandy là Rouen, Le Havre, Caen và Cherbourg. Dọc theo bờ biển phía bắc của Normandy là eo biển Anh. Về phía tây bờ biển Normandy có nhiều mũi đá grannit, phía đông là mũi đá vôi trải dài dọc biển.

Khối núi Armorica nằm ở phía tây bắc hình thành bán đảo Brittany, nhô ra Đại Tây Dương. Thành phố lớn nhất của Brittany là Nantes, Rennes, Brest.

Một hình dạng đáng lưu ý của địa hình Normandy và Brittany là các hàng rào cây. Đây là các luống cây bụi hay cây nhỏ trồng quanh cánh đồng và đồng cỏ phân chia cánh đồng và giữ cho bò khỏi đi lang thang. Những hàng rào cây này, nói theo cách khác là hàng rào sống. Một số hàng rào dày đến nổi mà xe tăng quân đội gặp nhiều phiền phức trong lúc cố gắng đi xuyên qua nó. Nhìn từ trên cao, hàng rào cây này làm cho Normandy và Brittany trông giống như cái mền bông chắp vá.

hang rao cay normandy

Hàng rào cây Normandy

Khí hậu hải dương ẩm ướt thường xuyên mang mây, sương mù và mưa khắp bán đảo Pháp. Sườn núi dốc và đất đai nghèo nàn, sỏi đá đã hạn chế nông nghiệp trong nhiều vùng, nhưng ở một số vùng khác lúa mạch đen, kiều mạch và rau được trồng. Cỏ khô và cỏ tươi cung cấp cho công nghiệp nuôi bò sữa rất quan trọng ở vùng này. Không giống đồng bằng Paris, khí hậu ẩm ướt, mát mẻ của bán đảo không thích hợp cho việc trồng lúa mì nhưng tốt cho vườn cây ăn trái. Táo mọc tốt trên các sườn đồi và dân chúng có khuynh hướng uống rượu táo làm từ táo hơn là rượu vang làm bằng nho. Sản phẩm nông nghiệp nổi tiếng của Normandy là rượu táo, phó mát Camembert, sữa.

Tuy nhiên sự giàu có của công nghiệp chăn nuôi bò sữa đã suy thoái gần đây. Chỉ tiêu về sữa của EU đã loại trừ nhiều nông trại nhỏ, và luật lệ về vệ sinh nghiêm nhặt đã ép các xí nghiệp làm phó mát cũ phải đóng cửa. Các vùng nội địa của Normandy ngày nay là trong số các vùng trì trệ nhất trong toàn lãnh thổ và ở vùng rừng phía nam, nơi đó cuộc sống không bao giờ dễ dàng, mọi thứ đã không phát triển.

1280px-CahireA traditional house in Plougoumelen, Britany

Ngôi nhà bằng đá lợp mái tranh truyền thống của vùng Brittany.

Trong vùng nội địa có nhiều đồi nhất của Brittany dân chúng ít liên hệ với thế giới bên ngoài. Một vài con đường tốt hay đường xe lửa nối liền các vùng cô lập với những vùng còn lại của nước Pháp. Dân chúng sống ở các nông trại thưa thớt, những ngôi nhà lợp mái tranh làm bằng đá lấy từ vùng sườn đồi lân cận, thậm chí ngôn ngữ của họ cũng khác. Họ nói tiếng Breton, thứ ngôn ngữ Celtic, giống nhiều với ngôn ngữ của người xứ Wales và tiếng Gallo, ngôn ngữ Romance có liên quan đến cùng nguồn gốc với tiếng Pháp. Nếu như một người xứ Breton mà rời nhà của anh ta vì mục đích du lịch tới đồng bằng Paris, anh ta sẽ nói anh ta đi du lịch tới Pháp.

tau canh buom do

Các tàu nhỏ với cánh buồm đỏ từ vịnh Morbihan, Brittany này khởi hành đánh cá ở eo biển Anh và vịnh Biscay

Những người sống ở vùng ven biển của bán đảo Pháp không quá tách rời khỏi phần còn lại của thế giới như một số người của nội địa Brittany. Nơi đây biển đã nối liền nó với những vùng đất khác. Khí hậu ẩm ướt, đất đồi, bờ biển dài vì thế việc con người hướng về phía biển là điều tự nhiên. Giống như bờ biển gồ ghề lởm chởm của xứ Wales, các làng đánh cá được hình thành ở các vũng kín hay các vịnh kín suốt dọc bờ biển. Các tàu nhỏ với cánh buồm đỏ từ vịnh này khởi hành đánh cá ở eo biển Anh và vịnh Biscay. Các thuyền đi biển lớn dong buồm vượt Đại Tây Dương đánh cá ở ngư trường lớn của Newfoundland. Hai đảo nhỏ thuộc chủ quyền của Pháp nằm ngay phía nam của Newfoundland được các ngư phủ Normandy và Brittany sử dụng để phơi lưới và muối cá. Ngoài các làng đánh cá nhỏ dọc biển, một vài cảng quan trọng ở gần cực của mỗi bán đảo, Cherbourg là cảng quan trọng nhất ở bán đảo Normandy. Brest là cảng lớn gần đỉnh của bán đảo Brittany. Nó là con đường hàng hải chính, cơ bản chính trong việc buôn bán với nước ngoài của Pháp.

bia cu thach carnac

Bia cự thạch ở Carnac, Brittany

Brittany nổi tiếng với các bia cổ bằng đá cự thạch rải rác khắp bán đảo, tập trung nhất là gần Carnac, một làng nhỏ ở vịnh Morbihan nằm ở bờ biển phía nam của Brittany . Mục đích các bia cổ này cho đến nay vẫn chưa biết rõ, nhiều người tham gia nghiên cứu vấn đề này. Từ dolmen ( mộ đá ) và menhir (đá dài đứng thẳng hàng ) xuất phát từ tiếng Breton, mặc dù chúng ít khi được sử dụng ở Breton.

3. CAO NGUYÊN TRUNG TÂM

images puy de dome et le pariou Auvergne

Núi lửa Puy de Dôme thuộc khối núi trung tâm

Cao nguyên Trung tâm ( còn mệnh danh là Massif Central) nằm ở trung nam Pháp, bao gồm núi và cao nguyên, ngăn cách với dãy núi Alps bằng hành lang Rhône-Saône. Một trong những đặc điểm của cao nguyên Trung tâm là vùng này nằm ở vành đai núi lửa đã tắt trải dài từ bắc xuống nam xuyên qua trung tâm của cao nguyên. Các đỉnh cao nhất của vùng này cao trên 1000m. Bao gồm các đỉnh Puy de Sancy (1886m), Plomb du Cantal (1855m ), Puy Mary (1787m), Puy de Dôme (1464m). Nếu bạn thăm viếng vùng này bạn có thể trông thấy một số núi lửa cũ kỷ có hình nón nhô trên bầu trời.

Vùng cao nguyên Trung tâm nhìn chung đất trồng nông và kém màu mỡ. Tuy nhiên phần lớn đất có khả năng phát triển vùng đồng cỏ và rừng dẻ, rừng sồi rộng. Hạt dẻ và quả đấu cũng dùng để nuôi gia súc. Giống như vùng đồi Ozark của Mĩ, lợn đi lang thang vào các khu rừng để ăn hạt dẻ rơi. Tuy nhiên vùng cao nguyên Trung tâm của Pháp có rất ít vùng đồi được bao phủ bởi rừng hơn là vùng Ozark, bởi vì các thế hệ ngưởi Pháp đã sử dụng rừng để làm củi đun, than củi và gỗ.

Charade_Clermont-Ferrand-001The Volcanic Rush Of Clermont-ferrand

Hơi nóng đang bốc lên từ núi lửa ở Clermont Ferrand

Ở cả Ozark và cao nguyên Trung tâm những vùng đất màu mỡ hơn đều nằm ở các thung lũng sông. Ngoài ra vùng cao nguyên Trung tâm cũng có đất màu mỡ do dung nham núi lửa phun ra. Ở miền đất núi lửa màu mỡ này, nông dân trồng ngũ cốc và nhiều loại rau quả khác nhau.

Phía nam của cao nguyên Trung tâm là cao nguyên Larzac, cao nguyên đá vôi với địa hình Karst, là vùng thấp nhất. Trong nhiều ngàn năm, nước rơi ngấm xuống đá vôi, cuốn đi những vật liệu mềm tạo thành những hang động ngầm và dòng sông ngầm dưới lòng đất.
Trên đá cứng và đất khô cằn của cao nguyên Larzac không có nhiều cỏ. Tuy nhiên nhiều nơi cũng có đồng cỏ tốt thuận lợi cho việc chăn nuôi. Đây là miền nông nghiệp trù phú, nơi đây người ta nuôi cừu, dê. Sữa cừu được làm thành một loại phó mát nổi tiếng là Roquefort. Việc làm phó mát này phải được để lâu ở khí hậu ẩm ướt, mát mẽ. Do đó, các hang động đá vôi rất cần thiết. Phó mát được giữ trong hang động mát, ẩm ướt, mãi cho đến khi đem ra chợ bán.

Bò được nuôi ở nhiều vùng của cao nguyên Trung tâm. đặc biệt ở vùng tây bắc, là vùng bằng phẳng nhất. Nơi đây bạn có thể trông thấy hàng ngàn con bò đang gặm cỏ trên đồng cỏ. Người Pháp gọi vùng này là “ Cao nguyên của hàng ngàn con bò” (Plateau de Millevaches). Điều lý thú rằng mặc dù khí hậu ẩm ướt đồng cỏ được dẫn nước vào để cỏ mọc nhanh hơn các nơi khác.

handpainted large cup and saucer Limoges porcelain

Gốm sứ làm từ đất sét trắng của vùng Limoges

Bò ở vùng tây bắc của cao nguyên Trung tâm được gởi tới Paris qua thành phố Limoges, trung tâm hành chính của vùng Limousin, nằm bên bờ sông Vienne. Limoges là trung tâm công nghiệp quan trọng về giày da và găng tay. Limoges còn nổi tiếng khắp thế giới về sản phẩm gốm sứ làm từ đất sét trắng lấy trong vùng. Ngoại trừ thành phố Limoges còn có hai thành phố khác là Saint Étienne và Clermont Ferrand. Saint Étienne nằm ở thượng nguồn thung lũng sông Loire giao thông dễ dàng với đồng bằng Paris nhờ thung lũng này.

Thung lũng sông Loire là vùng nông nghiệp trù phú. Saint Étienne cũng nối liền với thung lũng sông Rhône. Saint Étienne không những có vị trí thuận lợi về thương mại nó còn gần mỏ than. Saint Étienne và vùng lân cận sản xuất vải bông, tơ nhân tạo, lụa, dụng cụ sắt, thép và làm súng trường.

Clermont-Ferrand rue des Gras 10

Đường phố Clermont Ferrand

Clermont Ferrand nằm ở đồng bằng Limagne ở cao nguyên Trung tâm và bao bọc chung quanh là các khu công nghiệp. Từ Clermont Ferrand có thể giao thông thuận tiện tới đồng bằng Paris qua thung lũng sông Loire. Thành phố nổi tiếng do các chuỗi núi lửa quanh nó. Núi Puy – de – Dôme, cách thành phố 13km là đỉnh cao nhất trong vùng với trụ ăng ten điện thoại trên đỉnh dễ dàng trông thấy từ xa. Clermont Ferrand là thị trường lớn buôn bán ngũ cốc, trâu bò, chế biến bột mì, mì ống. Sản phẩm chính của nó là sản xuất vỏ xe hơi. Công nghiệp sản xuất vỏ xe Michelin ở Clermont Ferrand trở thành công nghiệp hàng đầu thế giới.

4. ĐỒNG BẰNG AQUITAINE : Vùng đất ở tây nam nước Pháp

DOMME-Vezere-Valley-Domme-Aquitaine-France

Đồng bằng Aquitaine , thung lũng sông Garonne

Đồng bằng Aquitaine nằm ở thung lũng sông Garonne, phía tây và nam của vùng cao nguyên Trung tâm. Đó là miền gần như bằng phẳng, đất trồng hữu dụng và khí hậu tốt. Đây là vùng có khí hậu hải dương nhưng do nằm xa về phía nam nó có khí hậu hải dương ôn hoà hơn và nắng nhiều hơn cả bán đảo Pháp và đồng bằng Paris. Do mưa đầy đủ các vụ mùa khác nhau phát triển tốt ở vùng này. Phía nam là vùng trồng bắp. Phần lớn bắp được dùng để nuôi gia súc. Nho cũng được trồng nhiều ở vùng này, chủ yếu để làm rượu vang. Hầu như mọi người đều làm việc trên đồng trong suốt mùa gặt hái nho, và cuối mùa gặt hái người ta thường tổ chức lễ hội và đi diểu hành. Ngoài nho bạn có thể trông thấy đồng cỏ và cánh đồng trồng lúa mì. Trên các mảnh đất nhỏ là vườn trồng rau, khoai tây và vườn cây ăn trái.

Quang cảnh thông thường nhất ở đồng bằng Aquitaine là toàn bộ các làng nhỏ chen chúc đánh dấu bởi các tháp hình nón cao của nhà thờ và bao bọc bởi các nông trại. Đây là loại phong cảnh nông thôn đã thu hút nhiều hoạ sĩ vẽ tranh phong cảnh.

Nằm dọc vịnh Biscay phía nam sông Garonne là một vùng mệnh danh là Landes. Trong nhiều ngàn năm cát từ bờ biển của vịnh Biscay thổi vào nội địa tạo thành đụn cát và đồi cát. Vùng đất thấp giữa đụn cát và đồi cát là nhiều đầm và bãi lầy và trong thời gian dài là vùng đất xấu không có cư dân.

800px-A63Landes

Rừng lá kim ở Landes dược cải tạo từ các đụn cát và đầm lầy ven biển.

Cách đây gần 100 năm việc tháo nước ở các đầm lầy của vùng Landes bắt đầu, người ta trồng thông trên phần lớn các miền. Ngày nay nơi đây có rừng thông lớn nhất trên toàn nước Pháp. Rừng thông này cung cấp cho Pháp gỗ, hắc ín, nhựa thông. Ở vùng này người ta cũng trồng sồi bần. Landes là một thí dụ điển hình về sự bảo toàn vì đất phế thải đã thành vùng sản xuất.

Bordeaux và Toulouse là thành phố lớn của đồng bằng Aquitaine.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Đường Sainte-Catherine dài 1,2km là khu phố mua sắm chính của Bordeaux

Bordeaux là thành phố cảng nằm ở tây nam nước Pháp, trung tâm hành chính của vùng Aquitaine, Bordeaux có dân số 230.000 người ( năm 2005 ). Bordeaux là thành phố khá lớn nằm bên bờ sông Garonne từ vịnh Biscay lên ngược dòng sông khoảng 96 km. Do được nạo vét nên sông đủ sâu để tàu chở hàng vượt đại dương có thể vào tận thành phố. Rượu vang đỏ và trắng của đồng bằng Aquitaine được xuất khẩu qua cảng Bordeaux. Vùng Bordeaux là quê hương của những người làm rượu vang có uy tín trên thế giới. Gỗ từ Landes cũng được xuất khẩu qua cảng này. Thành phố cũng nổi tiếng về nghề đánh cá, đóng tàu, sản xuất chai, nút chai, giấy, thảm.

Toulouse là trung tâm hành chính của vùng Midi – Pyrénées, vùng lớn nhất của Pháp, dân số Toulouse là 435. 000 (2005 ) tỉ lệ tăng dân số 1,8 %. Toulouse là thành phố lớn thứ tư ở Pháp sau Paris, Marseille và Lyon, nằm ở thượng nguồn thung lũng Garonne, giữa cao nguyên Trung tâm và dãy núi Pyrenees. Kênh Midi được đào xuyên qua khoảng cách này nối đồng bằng Aquitaine và miền Địa Trung Hải.

Toulouse là trungg tâm buôn bán ngũ cốc, rượu vang và thuốc lá. Năng lực thủy điện từ vùng núi Pyréneés giúp Toulouse trong công nghiệp sản xuất máy nông nghiệp, phi cơ và phân bón. Ngành công nghiệp chính của Toulouse là ngành hàng không, điện tử, kỹ thuật truyền thông và công nghệ sinh học.

5. MIỀN ĐỊA TRUNG HẢI PHÍA NAM NƯỚC PHÁP

20140701-135526-50126151 Nice 2

Thành phố Nice bên bờ Địa Trung Hải miền nam nước Pháp.

Miền Nam nước Pháp có khí hậu Địa Trung Hải với mùa hè dài và ấm áp, mùa đông ngắn và mát. Mùa hè thường khô ráo, ít mưa nhưng có mưa nhiều vào mùa đông. Miền Địa Trung Hải của Pháp, người ta đã dẫn nước từ các con suối ở cao nguyên hay miền lân cận xuống. Với ánh sáng mặt trời thừa thãi, nguồn cung cấp nước tốt, vụ mùa phát triển nhanh hầu như là hơn lúc chúng được trồng trong nhà kính.

Một vụ mùa quan trọng của vùng này là nho. Khí hậu Địa Trung Hải rất tốt đối với nho. Tuy nhiên, nho ở vùng này chỉ làm rượu vang thông thường, ít đắc hơn loại rượu vang cao cấp làm ở đồng bằng Aquitaine. Mặc dù nho là vua của vùng Địa Trung Hải, các vụ khác như ôliu cũng quan trọng. Dầu ôliu là dầu nấu ăn chính và dầu xà lách của Pháp. Nó rẻ hơn mỡ thực vật như mỡ heo, bơ. Dầu ôliu cũng được sử dụng để làm xà phòng, đồ trang điểm, dầu thơm và thuốc. Ngoài dầu ôliu có những loại vụ mùa khác như đào, quả mơ, quả sung, chanh, cam. Một số vụ mùa khác như rau, cỏ khô, lúa và hoa. Lúa được trồng ở vùng thấp châu thổ sông Rhône. Một số hoa được đưa tới chợ hoa Paris và phần còn lại được sử dụng để làm các loại dầu thơm khác. Tóm lại, Pháp với khí hậu ôn đới hải dương và khí hậu Địa Trung Hải, có thể trồng nhiều vụ mùa trong năm.

Riviera : Vùng nghỉ mát nổi tiếng phía nam nước Pháp

Khí hậu của vùng bờ biển phía nam không những chỉ tốt cho vụ mùa, mà không khí ôn hoà và những ngày nắng ấm áp dễ chịu cũng giúp miền này trở thành vùng nghỉ mát nổi tiếng. Nhiều người từ Paris, Anh, và nhiều vùng khác trên thế giới bao gồm cả Mĩ đã đến tận hưởng khí hậu và phong cảnh đẹp dọc bờ biển Địa Trung Hải. Về phía đông của vùng Địa Trung Hải thuộc Pháp được mệnh danh là Riviera. Dọc Riviera đồng bằng ven biển hẹp và nhiều nơi đồi núi ăn lan ra biển. Đây là nơi có bờ biển đẹp với các mũi đá trơ trọc, và bãi cát. Khách sạn, nhà hàng phục vụ cho nhu cầu của các du khách được sơn nhiều màu khác nhau, tô điểm thêm màu sắc vào phong cảnh đẹp của biển, bầu trời và sườn núi dốc.

Gần biên giới Italy là quốc gia nhỏ hơn bình thường, diện tích 1,6km2. Ấy là quốc gia Monaco. Monaco là một quốc gia độc lập nhỏ thứ hai trên thế giới sau Vatican. Nó nằm ở ven Địa Trung Hải, cách Nice 18km về phía đông và bao quanh ba mặt là Pháp. Monaco bao gồm dải đất hẹp dọc biển dưới chân núi Alps, đỉnh cao nhất của nó là Le Rocher, 140m. Nguồn lợi chính của Monaco là du lịch do khí hậu dể chịu không bị ô nhiễm bởi chất thải công nghiệp. Khách sạn và các nơi nghỉ mát quy tụ ở quốc gia này đều đứng từ các dãy núi đá nhìn xuống biển. Hầu như toàn bộ quốc gia chỉ bao gồm một thành phố nhỏ Monte Carlo.

Từ bờ biển Pháp tới đảo Corsica hơn 160km. Đảo này gần với Italy hơn Pháp và dân ở đảo có nguồn gốc là người Italy. Nơi đây bạn sẽ thấy các vụ mùa Địa Trung Hải, phong cảnh miền núi, bờ biển của vùng này rất giống với Riviera.

20140701-170006-61206209MONACO

Thành phố Monte Carlo của quốc gia Monaco.

Cảng Marseille là cảng tấp nập nhiều màu sắc.

Cảng chính của Pháp và cảng lớn nhất của toàn vùng Địa Trung Hải là Marseille. Marseille là trung tâm hành chính của vùng Provence- Alpes – Côte- dAzur, và là thành phố lớn thứ hai của Pháp, dân số 820.900 ( năm 2005). Marseille nằm trên bờ biển Địa Trung Hải, phía đông của châu thổ sông Rhône. Do châu thổ sông Rhône quá thấp, lầy lội, nó không có đất cứng để xây dựng thành phố lớn. Bên cạnh đó sông Rhône rất nông và có nhiều bùn ở tam giác châu thổ. Thuyền lớn không thể nào đi ngược dòng đến tận dòng sông bị nghẽn bùn, vì thế chúng ta thấy Marseille nằm ở nơi thuận lợi hơn có đất cứng và nước sâu. Dân chúng đã sống ở thành phố Marseille nhiều thế kỷ. Cách 2500 năm người Hy Lạp đã thiết lập thành phố này. Sau đó Marseille trở thành cảng thương mại của đế quốc La Mã. Tuy nhiên chỉ trong vòng 100 năm qua cảng Marseille đã trở nên một cảng lớn và quan trọng trên thế giới. Thật là lý thú khi nhận ra rằng bài quốc ca của Pháp “Marseille” mang tên của thành phố này. Nơi đây, một số trận đánh dữ dội của cuộc Cách mạng Pháp đã diễn ra.

Marseille phục vụ việc buôn bán của Pháp với châu Phi và châu Á. Những vùng thuộc địa của Pháp trước đây ở châu Phi đã đem đến cho Pháp các nông phẩm như lạc, dầu cọ và bông vải. Marseille nổi tiếng về việc làm xà phòng từ dầu cọ, dầu phộng, dầu ôliu. Qua kênh đào Suez, Marseille nhập cà phê, da chưa thuộc và dầu mỏ của các nước châu A . Marseille sản xuất máy móc, xi măng, gạch, đường tinh luyện.

Do việc buôn bán của nó với những vùng đất của châu Phi và Viễn Đông, Marseille đã trở thành một trong các cảng quốc tế . Ở cảng Marseille và trên đường phố ở các quán cà phê ở khu vực bờ sông bạn sẽ nghe nói nhiều thứ tiếng từ tiếng Hà Lan, tiếng Anh, tiếng Na Uy, tiếng Ả Rập, tiếng Tây Ban Nha và tiếng Trung Hoa.

6. HÀNH LANG RHÔNE – SANÔNE : Con đường thấp bằng phẳng, tấp nập nối miền Bắc và Nam Pháp.

Từ Địa Trung Hải tới đồng bằng Paris là thung lũng sông Rhône và sông Saône. Vì thung lũng này tạo thành con đường dễ dàng gần như thẳng giữa bắc và nam nó được gọi là hành lang Rhône – Saône. Những vùng đất cao của vùng cao nguyên Trung tâm và dãy núi Alps của Pháp hình thành các bờ của hành lang. Băng qua hành lang Rhône – Saône là các xa lộ chính và đường xe lửa chính từ Marseille tới Paris. Xa lộ và đường xe lửa từ thung lũng sông Rhine và các vùng chung quanh cũng băng qua hành lang này.

Lưu ý trên bản đồ dấu vết của hành lang Rhône – Saône, các kênh đào nối sông Saône với đồng bằng Paris. Từ sông Saône ta cũng có thể theo các kênh đào vào sông Rhine và Tây Đức. Mặc dù, như chúng ta biết sông Rhône quá nông các thuyền lớn không thể vào được, người ta đã xây dựng các đập dọc theo sông. Các đập này sẽ cải thiện việc giao thông đường thủy cũng như sản xuất điện cho vùng.

Ở hành lang Rhône – Saône nhiều người sống bằng nghề nông. Thung lũng sông Saône nổi tiếng với các vùng trồng rau, nho, chăn nuôi bò và gia cầm. Vùng thung lũng sông Rhône người ta cũng trồng rau, lập vườn cây ăn trái, trồng nho trên các sườn đồi. Đặc biệt ở sườn đông của sông Rhône người ta trồng dẻ lấy hạt.

Thành phố Lyon : trung tâm công nghiệp quan trọng

Lyon là trung tâm hành chính của vùng Rhône- Alps có dân số 466.400 ( năm 2005). Cùng với vùng ngoại ô và thành phố vệ tinh Lyon hình thành vùng đô thị lớn thứ hai của Pháp sau Paris. Nằm ở nơi giao nhau của sông Rhône và sông Saône, Lyon có vị trí tuyệt vời để điều hành thương mại của vùng này. Vượt cao hơn hẳn thành phố này là đồi Fourvière và Croix- Rousse. Croix- Rousse là nơi xưa kia có nhiều phân xưởng dệt lụa, là ngành công nghiệp nhờ đó thành phố trở nên nổi tiếng. Từ thế kỷ XVI sản phẩm kim loại, hoá chất, tơ lụa là ngành công nghiệp chính của thành phố. Cùng với sự phát triển công nghiệp là sự phát triển thương mại và ngân hàng. Lyon trở thành phố công nghiệp quan trọng trong suốt thế kỷ XIX. Ngày nay Lyon là một thành phố hiện đại, thành phố này nối các thành phố phía bắc ( Lille, Paris ) và các thành phố phía nam (Marseille, Montpellier ) bằng xe điện tốc độ cao TGV.

7. MIỀN NÚI BIÊN GIỚI

2-jpg

Đỉnh lởm chởm, dốc đứng hiểm trở của dãy núi Alps thuộc Pháp, cung cấp một nơi lý tưởng cho việc trượt tuyết gần Mont Blanc.

Pháp ngăn cách với các nước chung quanh bởi các dãy núi cao. Phía tây nam là dãy Pyrenees ngăn cách Pháp với Tây Ban Nha. Ở phía đông và đông nam là núi Alps, núi Jura, núi Vosges hàng rào của Pháp và Italy, Thụy Sĩ và Đức. Không may là Pháp không có núi ở phía bắc để ngăn Đức đổ bộ từ Bỉ vào Pháp trong Chiến tranh thế giới thứ hai.

Dãy núi Alps cao lởm chởm đỉnh cao nhất của núi Alps ở Pháp là Mont Blanc, là một trong những đỉnh cao nhất ở châu Âu 4.810 m, tuyết phủ ở đỉnh quanh năm. Sông ngòi đã cắt xẻ dãy núi Alps thành những thung lũng rộng và sâu. Những thung lũng rộng này tạo thành nhiều đèo thấp dễ vượt qua.

Pyrenees trải dài khoảng 430km từ vịnh Biscay ở Đại Tây Dương tới mũi Creus ở Địa Trung Hải. Đỉnh cao nhất của Pyrenées là Pic de Vignermale, cao 3298m. Pyrenees không bị băng hà làm xói mòn nhiều trong thời kỳ băng hà và không có hồ lớn, thung lũng rộng, các đỉnh núi hình răng cưa như núi Alps. Tuy nhiên các đèo cao khó vượt của chúng hình thành một chướng ngại thật sự đối với giao thông giữa Pháp và Tây Ban Nha. Dãy Jura hình thành biên giới giữa Pháp và Thụy Sĩ về phía đông. Có vài con đường xuyên qua dãy Pyrenees hay dãy Jura. Đối với phần lớn các vùng, đường bộ hay đường xe lửa phải đi vòng núi hay tìm lối xuyên qua hàng rào núi.

15151515The Pyrenees Mountains

Pyrenees , biên giới giữa Pháp và Tây Ban Nha

Miền núi cao không chỉ là chướng ngại tự nhiên đối với con người chúng cũng ảnh hưởng đến khí hậu và mưa. Ở nhiều vùng trên thế giới mưa rơi ở sườn núi đón gió khi không khí di chuyển lên sườn núi. Ở sườn khuất gió, thường khô khan. Ở vùng cao thường mát hơn nơi thấp. Thật sự, miền núi ảnh hưởng đến khí hậu và lượng mưa nhiều đến nổi mà người ta thường nói miền núi có khí hậu riêng : khí hậu miền núi.

Khí hậu miền núi rất khó diễn tả bởi vì nó thay đổi rất nhiều từ nơi này đến nơi khác. Nó có thể nóng hay lạnh, ẩm ướt hay khô ráo. Ở miền núi của Pháp, mùa đông rất lạnh, có tuyết và thường có bão. Mùa hè thường ấm hay mát mẻ, có mưa tùy thuộc vào vùng cao hay thấp hơn của dãy núi. Trong suốt mùa hè bầu trời trong xanh vào ban ngày và ban đêm trời thường đầy sao. Lúc này vào các buổi chiều cuối hè, thường có sấm chớp dữ dội. Sấm chớp thường gây nên những tiếng vang dội xuống các thung lũng giống như ném bom.

Dân chúng ở miền Nam Pháp thường thích du lịch miền núi vào mùa hè để thưởng thức không khí miền núi và phong cảnh đẹp. Về mùa đông nhiều người thích trượt tuyết hay thăm viếng vùng núi Mont Blanc ở núi Alps của Pháp, nơi mà Pháp, Italy, Thụy Sĩ gặp nhau. Hai thành phố nổi tiếng nhất nằm gần Mont Blanc là Chamonix ( thuộc Pháp ) và Courmayeur ( thuộc Italy). Hai thành phố được nối nhau bằng đường hầm Mont Blanc dài11.6km nằm bên dưới núi. Đường hầm bắt đầu từ năm 1957 và hoàn thành năm 1965 và là một trong những đường giao thông chính qua núi Alps.

Nhờ mưa nhiều cùng với nguồn nước do băng tuyết tan, sông ngòi miền núi Alps phát triển và có lượng nước dồi dào. Người Pháp đã xây dựng những đập thủy điện lớn ở miền núi Biên giới. Từ các hồ chứa nước nhân tạo hình thành bởi các đập này, nước được dẫn qua các ống khổng lồ, gọi là ống thủy áp vào các turbine. Turbine gắn liền với máy phát điện khổng lồ biến năng lực nước thành điện lực. Thủy điện sau đó được dẫn tới các thành phố, xí nghiệp ở tận các thung lũng xa. Phần lớn thủy điện cũng được dẫn ra ngoài vùng núi. Marseille, Lyon và Toulouse nhận thủy điện từ các vùng núi lân cận.

IV. ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ

cuu pyrenees

Pháp là một trong số nước xuất khẩu nông sản hàng đầu. Đàn gia súc của Pháp bao gồm 20 triệu bò và 10 triệu cừu. Cừu được nuôi nhiều ở miền núi Pyrenees

Nền kinh tế của Pháp thay đổi nhanh chóng suốt nửa sau thế kỷ XX. Vào đầu thập niên 1950 công nghiệp và dịch vụ đã là lĩnh vực kinh tế hàng đầu, nhưng nông nghiệp, lâm nghiệp và ngư nghiệp vẫn giữ vai trò quan trọng. Việc hiện đại hoá nông nghiệp đã làm giảm lực lượng lao động trong lĩnh vực này trong khi sản lượng nông nghiệp gia tăng đáng kể. Ngày nay Pháp là một quốc gia nông nghiệp quan trọng ở Tây Âu, tuy lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ chiếm hơn 2/3 hoạt động kinh tế của Pháp. Năm 2005 ngành dịch vụ đóng góp 76,9% GDP, công nghiệp đóng góp 20,9% GDP ; và nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp đóng góp 2,2 % GDP.

Nền kinh tế của Pháp là sự phối hợp hoạt động kinh doanh tư nhân và sự can thiệp của chính quyền. Chính phủ vẫn duy trì ảnh hưởng đáng kể vào các lãnh vực cơ sở hạ tầng, sở hữu các ngành quan trọng như hỏa xa, điện lực, hàng không, và các công ty viễn thông. Từ đầu thập niên 1990 sự điều khiển đối với các ngành này đã trở nên thoải mái hơn. Chính phủ Pháp đã từ từ bán các cổ phần của ngành viễn thông, hàng không, bảo hiểm, ngân hàng, công nghiệp sản xuất vũ khí phòng thủ.

Ngày nay, Pháp là một trong những nước có nền kinh tế phát triển hàng đầu trên thế giới. Pháp có nền kinh tế đứng thứ năm sau Hoa Kỳ, Nhật, Đức và Anh. Nó cũng là nước dẫn đầu về nông nghiệp ở Tây Âu. Pháp là thành viên của khối G8 và Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế, Pháp còn là thành viên sáng lập của Liên minh châu Âu và nhiều tổ chức kinh tế khác. Pháp cùng với 10 thành viên khác trong Liên minh châu Âu ban hành tiền euro vào ngày 1 tháng 1 năm 1999 với tiền đồng và tiền giấy thay thế hoàn toàn đồng france của Pháp vào đầu năm 2002. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Pháp năm 2005 là 2,1 tỉ tỉ USD (2.100.000 triệu triệu USD) và tổng sản phẩm quốc nội tính trên đầu người là 34.935,5 USD.

- Nông nghiệp : Pháp là một trong những nước dẫn đầu thế giới về nông nghiệp với diện tích đất canh tác năm 2005 là 19,6 triệu hecta, chiếm 35,6% diện tích lãnh thổ. Pháp cung cấp nông phẩm cho nhiều nước. Trong Liên minh châu Âu, Pháp là nước xuất khẩu nhiều nông sản nhất; trong thị trường thế giới Pháp dứng hàng thứ hai sau Mĩ. Sản phẩm nông nghiệp quan trọng ở Pháp là sữa, rượu vang, thịt bò, bê, lúa mì, dầu thực vật, trái cây và rau.

san pham nong nghiep Phap

Nông dân lùa đàn cừu ra chợ bán.

Sản phẩm nông nghiệp Pháp phong phú đa dạng là nhờ vào điều kiện tự nhiên thuận lợi. Pháp có nhiều vùng đất rộng màu mỡ, khí hậu ôn hoà, mưa nhiều ở phần lớn các vùng và mùa trồng tỉa kéo dài. Sự khác nhau của các vùng về đất trồng, địa hình, nhiệt độ, khí hậu cho phép nông dân sản xuất các vụ mùa khác nhau và sản phẩm nông nghiệp khác nhau. Ví dụ, vùng tây bắc mát và ẩm ướt cung cấp nhiều đồng cỏ cho việc chăn nuôi bò và cừu, trong khi vùng Địa Trung Hải ấm áp và khô cung cấp môi trường tốt cho nhiều loại nho.

Nông nghiệp ở Pháp đã thay đổi đáng kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Vào năm 1954 lĩnh vực nông nghiệp bao gồm nông nghiệp, nghề rừng và nghề cá, lực lượng lao động khoảng 5 triệu người ; khoảng năm 2003 chỉ 900.000 người tham gia vào lĩnh vực này. Đồng thời sản lượng gia tăng đáng kể. Sự thay đổi lớn lao về kỹ thuật và việc hiện đại hóa nhanh chóng nông nghiệp đã góp phần gia tăng sản phẩm. Nông dân sử dụng nhiều máy móc, phân bón và thuốc trừ sâu ; các công trình thủy lợi ngày nay lan rộng. Ngoài kỹ thuật sản xuất hiện đại, diện tích đất nông nghiệp gia tăng đáng kể, từ 15 hecta vào năm 1955 lên đến 42 hecta vào năm 2001.

vung trong rau reunion

Vùng trồng rau ở đảo Réunion

Vụ mùa quan trọng nhất ở Pháp lúa mì, bắp và lúa mạch. Phần lớn lúa mì được trồng ở đồng bằng Paris và Aquitaine, ngô ở tây nam. Khoai tây ở phía bắc và Bretagne. Nho trồng ở vùng Alsace, Bordeaux và đặc biệt ở phía nam, hàng năm các vùng này sản xuất rượu vang nhiều nhất thế giới. Pháp sản xuất rau quả đứng thứ ba trong Liên minh châu Âu. Chăn nuôi phát triển, đứng thứ tư thế giới về sản lượng thịt bò và thứ ba thế giới về sản lượng sữa. Vùng chăn nuôi bò chủ yếu ở tây bắc và vùng trung tâm, chăn nuôi lợn ở đồng bằng Paris và Aquitaine.

Lâm nghiệp : Pháp có thời bao phủ nhiều rừng. Vào đầu thế kỷ XIX nhiều khu rừng nguyên bị phát quang để thành lập nông trại, làm nhiên liệu và làm vật liệu xây dựng. Nhờ vào chương trình tái trồng rừng, diện tích rừng gia tăng đáng kể. Năm 2005 rừng bao phủ 15,6 triệu hecta, chiếm 28,3% diện tích lãnh thổ. Pháp là nước có diện tích rừng đứng hàng thứ ba trong Liên minh. châu Âu, sau Thụy Điển và Phần Lan. Năm 2005 sản lượng gỗ của Pháp đạt 34.4 triệu mét khối.

Ngư nghiệp : Pháp có bờ biển dài nên ngành đánh cá từ lâu là ngành công nghiệp quan trọng. Các tàu đánh cá của Pháp thường hoạt động ở ngư trường nhiều cá ở Bắc Hải hay Bắc Đại Tây Dương của Iceland và đông bắc Bắc Mĩ.

- Khoáng sản : Các khoáng sản quan trọng của Pháp là sắt, bô xít, uranium. Pháp là nước sản xuất quặng sắt đứng hàng thứ hai ở châu Âu sau Thụy Điển. Mỏ sắt ở Lorraine có thời thu hút nhiều lực lượng lao động ở Pháp. Bô xít nằm ở đông nam. Uranium được khai thác ở vài nơi ở trung tâm và phía tây Pháp. Pháp cũng có một số ít dầu mỏ ở tây nam Landes.

- Công nghiệp : Pháp cũng là một trong những nước công nghiệp hàng đầu. Ngành công nghiệp của Pháp khá đa dạng và là nguồn lợi xuất khẩu chính của quốc gia. Các ngành công nghiệp quan trọng gồm chế biến thực phẩm, chế tạo xe hơi, máy bay, đóng tàu, xe lửa, máy phát điện, máy móc, luyện kim, hoá chất, dược phẩm, vải vóc.

Từ thế kỷ XVII Pháp đã đẩy mạnh chính sách thương mại, công nghiệp và có kế hoạch phát triển kinh tế. Chính sách này được thực hiện trước cuộc cách mạng công nghiệp bao gồm việc giúp đở của nhà nước đối với hàng công nghiệp chất lượng cao – hàng tơ lụa, dệt thảm, sản phẩm kim loại, đồ sứ và các hàng sa sỉ khác. Pháp nổi tiếng trên thế giới về sản xuất các hàng sa sỉ này.

Cuộc cách mạng công nghiệp, bắt nguồn từ Anh vào thế kỷ XVIII, đã ảnh hưởng đến công nghiệp Pháp. Vào thế kỷ XIX các ngành công nghiệp sắt thép, đóng tàu, dệt vải trở thành ngành công nghiệp quan trọng. Các thành phố công nghiệp gồm Lille, Lyon, và Mulhouse, phát triển nhanh chóng. Bất chấp sự thay đổi này, Pháp vẫn là một quốc gia nông nghiệp với các làng và thành phố nhỏ đến cuối thế kỷ XIX. Công cuộc công nghiệp hoá của Pháp tiến hành từ từ , kéo dài và đều đặn, hơn là ồ ạt như các nước khác.

Trước Chiến tranh thế giới thứ hai lĩnh vực công nghiệp của Pháp bao gồm hầu hết là các xí nghiệp nhỏ gia đình. Ngành công nghiệp phát triển mạnh sau chiến tranh do các ngành kinh tế hồi phục. Khoảng giữa thế kỷ XX Pháp trở thành nước hàng đầu về sản xuất xe hơi, sắt thép, thiết bị điện, hóa công nghiệp. Ngành chế biến thực phẩm cũng là lĩnh vực thu hút nhiều nhân công. Pháp là nước sản xuất đường nhiều nhất thế giới, sản xuất rượu vang đứng hàng thứ hai, sau Italy, sản xuất phó mát đứng hàng thứ hai sau Mĩ. Các thực phẩm nổi tiếng khác bao gồm thịt, bánh mì, phó mát, mứt .

Pháp đứng hàng thứ tư trên thế giới về sản xuất ô tô và đứng hàng thứ hai trong Liên minh châu Âu, sau Đức. Hai công ty chế tạo ô tô chính là Renault, và Peugeot. Công nghiệp ô tô trước kia chủ yếu ở Paris nhưng ngày nay chủ yếu ở Alsace – Lorraine ở đông bắc và ở phía tây đồng bằng Paris .

Các công ty của Pháp nổi tiếng trên thế giới về sự đổi mới kỹ thuật trong ngành hàng không, vũ khí phòng thủ, giao thông, và các ngành công nghiệp chuyên môn hoá. Xe lửa chở hành khách, thiết bị ngành hoả xa được bán trong nước và ngoài nước. Pháp sản xuất xe lửa TGV là một trong số xe lửa chở hành khách nhanh nhất thế giới.

Pháp là quốc gia hàng đầu trên thế giới trong kỹ thuật năng lượng nguyên tử. Công nghiệp điện tử của Pháp sản xuất thiết bị viễn thông, máy vi tính, truyền hình, radio.

Công nghiệp sản xuất sắt thép vẫn duy trì lực lượng lao động đáng kể ở Pháp, mặc dù các nhà sản xuất đã chuyển nhanh sang việc nhập khẩu sắt thép. Công nghiệp hoá chất bao gồm chất dẻo, phân bón, mỹ phẩm, dược phẩm.

Ngành dệt như vải, lụa, hàng len vẫn duy trì địa vị quan trọng. Tuy nhiên, sự sản xuất giảm từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai do sự cạnh tranh mạnh mẽ với nước ngoài.

- Dịch vụ phát triển nhanh chóng sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Vào năm 1945 phần lớn công nhân Pháp làm việc trong lãnh vực nông nghiệp hay công nghiệp. Khoảng năm 1998 lãnh vực dịch vụ của Pháp chiếm 68% lực lượng lao động toàn nước Pháp. Công nghiệp dịch vụ chủ yếu tập trung ở đô thị, đặc biệt là ở Paris.

la defense

La Défense, một trong các khu thương mại lớn nhất của Pháp.

Sự phát triển của lãnh vực dịch vụ đã biến đổi mỹ quan đô thị. Sự phức tạp của các văn phòng mới và các phố buôn bán lớn đã nảy nở ở các thành phố và vì vậy nhiều cửa hàng bán lẻ nhỏ truyền thống khiến Pháp nổi tiếng biến mất dần. Một trong những thí dụ nổi bật của điều này là La Défense, khu vực của các toà nhà cao tầng nằm ngay phía tây Paris. La Défense chứa các văn phòng của nhiều công ty đa quốc gia và là một trong các trung tâm thương mại lớn nhất của Pháp. Tương tự là thành phố Lyon và Lille.

Với trên 77 triệu du khách mỗi năm, Pháp được xếp vào địa điểm du lịch chính trên thế giới, đứng trước Tây Ban Nha ( 51,7 triệu ) và Mĩ ( 41,9 triệu ). Nó có các thành phố nổi bậc về văn hoá (Paris đứng hàng đầu ), nơi nghỉ mát ở bãi biển, trung tâm trượt tuyết và những vùng nông thôn mà nhiều người thích thưởng thức vẽ đẹp và sự thanh bình.

nguyen tu phap

Nhà máy điện sử dụng năng lượng nguyên tử nằm ở vùng nông nghiệp trù phú thuộc thung lũng sông Loire. Năng lượng nguyên tử cung cấp hơn ¾ sản lượng điện của Pháp.

Pháp có ngành công nghiệp hàng không quan trọng ( dẫn đầu là Airbus ) và là cường quốc châu Âu duy nhất có trung tâm vũ trụ quốc gia. Pháp cũng là nước ở Tây Au độc lập về năng lượng nhất nhờ vào sự đầu tư lớn lao vào năng lượng nguyên tử, điều này làm cho Pháp sản xuất ít carbon dioxide nhất trong số 7 quốc gia công nghiệp lớn trên thế giới. Với dải đất nông nghiệp màu mỡ, sự áp dụng kỹ thuật hiện đại, và sự trợ cấp của Liên minh châu Âu đã giúp Pháp trở thành nước sản xuất nông nghiệp hàng đầu ở Tây Âu .

Từ khi kết thúc Chiến tranh thế giới thứ hai, chính phủ Pháp đã nỗ lực hội nhập ngày càng nhiều với Đức, cả về kinh tế lẫn chính trị. Ngày nay hai nước được xem như là các nước nòng cốt trong việc ủng hộ sự hội nhập lớn hơn của Liên minh châu Âu.

 * Yêu cầu các bạn tham khảo bài viết nếu có copy nên trích dẫn nguồn www.cacnuocchauau.com/home. Đề tài này đã đăng ký ở Sở Khoa học Công nghệ Đồng Nai, đã được Hội đồng khoa học thẩm định tháng 9/2006, xin đừng dùng nó lập website riêng, cướp công sức người khác, người tự trọng không làm vậy. Mỗi bài tác giả phải mất công sức dịch rất lâu, sắp xếp bố cục, lựa chọn hình ảnh thích hợp với nội dung, với tâm huyết yêu nghề  tác giả mong muốn đóng góp chút công sức biên soạn nó  dành cho các bạn yêu thích bộ môn địa lý, dùng để giảng dạy, tham khảo.